М.Шкетан лӱмеш Марий драме театр кодшо кугарнян, 14 августышто, Провой кундем Какшамарий ялыште «Палантай» спектакль-концертым модо. Тудо марий профессиональный музыклан, марий мурым тӱшкан да икмыняр йӱк дене мурымо искусствылан негызым пыштыше, ты кундемын эргыже И.С.Ключников-Палантайын шочмыжлан 140 ий теммылан пӧлеклалтын. Ты постановко театрын сценышкыже икымше гана апрель тылзе мучаште лектын.
Спектакль-концертым пӱртӱс аланыште модаш палемдыме ыле. Но игече йӱран да йӱштӧ шогымылан кӧра верысе культур пӧртыш кусарыме. Чаманен каласаш логалеш, тушко чыла кумылан еҥым вераҥден кертме огыл. Вет ончаш Провой кундемысе чыла администраций, тыгак Йошкар-Ола гычат калык толын.
Ты мероприятийыш тыгак Т.Евсеев лӱмеш национальный музей ушнен, тудо И.Палантайлан пӧлеклалтше пеш поян да оҥай выставкым ончаш темлен. Музей пашаеҥын Палантайын илыш да усталык корныжым радамлымашке еҥ-влак шкештат ушненыт. Постановкым ямдылаш тӱҥалме деч ончыч ме Иван Степанович нерген ты музейыште аралалтше пеш шуко материалым ончен-шымлен лекна. Каласыман, Йошкар-Олаште тыгак Палантайын музей пӧртшӧ калыклан почмо.
Тиде пайремыш, мутат уке, «Палантай» пьесым возышо драматург Геннадий Гордеев мийыде кертын огыл. Вет тудо пашалан пижме деч ончычак шке геройжо нерген пеш кугу материалым шымлен лектын. А тудым погымаште Какшамарийысе калыкат тыршен. Ты шотышто эн ончычак верысе краевед Г.Л.Сорокинам палемдыман. Мут толмашеш каласен кодена, Галина Леонидовналан 16 авгусшыто 80 ий темын. Но тудо тачат чолган пашам ышта да ончыкыжо йолташ-влак дене пырля кундемже нерген у справочный книгам ямдылаш пижме нерген ойлыш. Г.Гордеев верысе активист-влак дене пырля И.С.Палантайын Чапкӱжӧ воктек пеледышым пыштыш. Тыштак Какшамарийын вес лӱмло еҥже, Палантайын тукым шольыжо Яков Эшпайлан памятник щога.
Калыкым залыште вераҥден шуктымеке, сценыш эн ончычак верысе самодеятельный коллективын артистше-влак лектыч. Нуно ончаш толшо-влакым да театрын коллектившым унам вашлийме муро дене саламлышт. Нуно каен шуктышт ала уке, трук тора поезд толмо йӱк шергылт кайыш. Сценыш кок могырым ӧрын лекше калык-артист-влак «мо тиде тыгай?» манын ончыштыт. А теве, кидеш чемоданым кучен, кок самырык еҥ ончыкыла толыт. Тиде Иван Палантай (арт. Андрей Алексеев) ден тудын Маня-Мария пелашыже (арт. Светлана Скулкина) шочмо кундемыш пӧртылыт. Тыге спектакль-концерт тӱҥалеш.
Шагатат пеле жапыште автор Г.Гордеев ден режиссер-постановщик Р.Алексеев семмастарын илышыже да усталык корныж гыч икмыняр татым почын ончыктат. Тӱҥ верым, мутат уке, Иван Степановичын пашажлан ойырымо. Кузе тудо учительский семинарийыште икымше хорым чумырен, ялласе школлаште туныктышо-влаклан муро шотышто тылзаш курсым поген, кузе Москосо олимпиадыш 100 еҥан хорым намиен да М.Пятницкийын хоржо деч вара кокымшо вер дене палемдалтын, кузе МАО-н вич ияш лӱмгечыжлан кугу концертыш кок шӱдӧ лишке еҥан хорым сценыш луктын. Тиде концерт Палантайын возымо марий калыкын шкештан гимнышкыже савырныше «Йывырте» муро дене мучашлалатын. Да тиде кугу семмастарын пытартыш пашаже лийын – кум тылзе гыч туберкулез черлан кӧра ӱмыржӧ кӱрылтын.
Спектакль пеш динамичный, действий писын вашталтеш, тушто шуко муро да сем йоҥга. Семмастарлан пӧлеклалтше паша тыгаяк лийман, очыни. Да ты семже чоныш вита, тиде але вес татым келгемдаш полша. Сем дене сӧрастарыме пашам композитор да дирижер Григорий Архипов шуктен. Тудо шкежат тыштак ыле.
Ала-могай сценыштыже залыште шып-тымык, вес вере совым кырыме шергылтеш. А Александр Янаевын (арт. М. Арсланов) «Салымсола покшелнет» мурыжым иктат, очыни, шинчвӱд деч посна колыштын кертын огыл. Спектакль пытымеке сценыш таушташ лекше-влак тыгак палемдышт: «Шинчавӱд йӧре, могыр коваште копыж-ж лиймым… шижын ончышна».
Мутат уке, кугу форман тыгай спектакльлан сцене изирак. Но тыгодымак артист-влак чылт лишнак улыт, нунын шинчаштым ужат – тидыжак тыште эн шергакан.
Иктешлен, тыге каласаш лиеш: вашлиймаш пеш шокшын эртыш. Какшамарий калык марий сем искусствышто кугу кышам кодышо, профессиональный музыклан негызым пыштыше землякше-влакым пагален шарнен ила, нунын нерген самырык тукымлан палдараш манын чылажымат ышта. Мутлан, верысе искусство школышто ий еда «Палантаевские гусли» фестивальым эртарат.
Спектакль-концерт деч вара сценыш ял шотан администрацийын, район администрацийын еҥже-влак кӱзышт. Театрын коллектившылан тауштен, посна еҥ-влаклан Таумут ден пӧлекым кучыктышт. Мутат уке, театрат тыгак вашештыш. Вет нунын да верысе чолга еҥ-влакын полышышт деч посна тыгай мероприятийым эртараш огеш лий. Кунам вийым иктеш ушет, тунам лектышат сай лиеш, калыкланат пайдале. Ты кастене ончыкыжат ваш келшен, полшен илаш да пашам ышташ сӧрен, Какшамарий калык ден театрын коллективше порын чеверласышт.
Ушештарена, 27 августышто «Палантай» спектакль-концерт дене М.Шкетан лӱмеш Марий драме театр у тургымым почеш. Да И.С.Палантайын лӱмгече идалыкше умбакыже шуйна.
