У тургымым да уэмдыме театрым почмо

 

{phocagallery view=category|categoryid=280|limitstart=0|limitcount=0|detail=3|displayname=0|displaydetail=0|displaydownload=0|displaydescription=0|displayimgrating=0}

Теве тудо, чон вургыж вучымо кече толын шуо – 4 октябрьыште М.Шкетан лӱмеш Марий драме театр кугу пайрем программе дене шкенжын у тургымжым почо. Тудо историеш посна пале-влак дене возалт кодеш. Икымше – пытартыш кок ий годым кеҥеж жапыште оралтым уэмден олмыктымо. Тыгайже 1961 ийыште театрым пашаш колтымо деч вара лийын огыл. Весымат рашемден кодыман: театр полат культур памятниклан шотлалтеш, сандене тудо тӱҥалтыште могай лийын, тугайым ыштыме. Тидыжым ончышо, мутлан, кокымшо пачашыш кӱзымӧ годым шекланен шуктен, векат. Ондак тудо шке сӱретшым кугу воштончышышто ужын гын, ынде тиде верыште скульптурым вераҥдыме. Але теве сценысе занавес ӱмбаке СССР годсо герб пӧртылын. А кӱварышке гын паркет оҥа возын. Пырдыжшат ынде свежа чия дене пушлана, люстрла гыч волгыдыжат кечыла шыргыж шарла.
Кокымшо — тенийсе тургым театрын 100 ияш лӱмгечыжым палемдыме дене ойыртемалтеш. Тидыже 29 нябрьыште лиеш.
… Ынде йӱлаш пурен: тургымым почмо кечын пӱтынь коллектив Я.П.Майоров-Шкетанын чапкӱж ончылно чумырга. Теният тыгак лие. Драматург, писатель-классик, чолга мер пашаеҥ Яков Павлович дене пырля марий калыкын кодшо курым тӱҥалтышысе моло ончылъеҥ-влаклан тауштен, паматник воктеке пеледышым пыштыме. Тӱшкан войзалтме деч вара чыланат театр ончыко эртат. А тышкыже уже калык чумыргаш тӱҥалын. Теве 16.30 шагатлан кумылым нӧлтышӧ сем йоҥгалт кайыш. Вӱдышӧ пайрем тӱҥалме нерген увертарыш. Калык ончыко Марий Эл Республикын культур, печать да наций-влакын пашашт шотышто министр К.Иванов лекте. Ойлышыжла, тудо лачшымак театрым олмыктымо паша нерген ойырен палемдыш… Йошкар тасмам пӱчкаш коллектив Марий Элын калык, Россий Федерацийын сулло артистше Олег Кузьминыхлан ӱшаным ыштен. Олег Елизарович ӱмыржӧ мучко театрыште чон йӱлен пашам ышта, тудо тӱрлӧ планан шуко рольым чоҥен, калык тиде артистым моткоч йӧрата. Лач тудак йошкар шартыш дене эн ончыч театр полатыш пурыш. Вара тиде корным министр, театрым вуйлатыше-влак эртышт. Российын сулло артистше-влак Маргарита Медикова, Иван Смирнов, Василий Домрачев, Марий Элын калык артистше-влак Антонина Антонова, Светлана Строганова, Роман Алексеев… тыге икте почеш весе, чылаже шӱдӧ наре еҥ уэмдыме театрыш тиде йошкар шартыш дене пурыш. Тыгодым кажныжын, векат, чонжо ик семынак тургыжланен пырткен.
А театр кӧргыштӧ ончышо-влаклан кумда программе вучен. Воштончышан фойеште Кугыжаныш архивын чумырымо материал дене палыме лияш йӧн ыле. Кокымшо пачашыште тӱрлӧ спектакль гыч герой-влакын вургемыштым, парикым, бутафорий арверым ончаш лукмо. Еҥ-влак тиде але вес артист дене пырля войзалтыныт. Театрын музейыштыже тудым вуйлатыше Е.Мочалова экспонат-влак нерген радамлын каласкален. А артист-влак уна муро дене калыкым вашлийыч. П.Ефимов ден М.Медикова пьесе ден почеламут гыч ужаш-влакым лудыч. А С.Чавайнын йӧратыме «Тӱжем денат» мурыжым колыштын, чынжымак, могыр коваште шергылте.
Спектакль тӱҥалме деч ончыч сценыш лектын, театрын директоржо Э.Юзыкайн ден художественный вуйлатышыже В.Пектеев ончышо-влакым у тургым тӱҥалме дене саламлышт, ыштышаш паша дене кӱчыкын палдарышт. М.Шкетанын «Ачийжат-авийжат» пьесыж почеш шындыме спектакль калыкым залыш шыҥ-шыҥ поген ыле. Тек тыге лиеш чыла моло спектакль годымат.