Чыла шотыштат талантан айдеме

Ила гын, Марий АССР-ын калык артистше Юрий Рязанцев тений 20 сентябрьыште 70 ияш лÿмгечыжым палемда ыле. Кумда чонан, поэзий кумылан да поро шÿм-чонан айдеме. Артист, режиссёр да поэт.
Кажне артистын – шкенжын усталык чурийже да тÿсшö
. Юрий Рязанцевынат шкаланже гына келшыше корныжо лийын. Тудо пашажым, марий калыкшым йöратымыж дене ойыртемалтын, роль да илыш нергенат шонымашыжым почын.
Параньга вел Изи Пумарий почиҥга ялеш шочын-кушшо рвезе спорт дене кылым кучымыжлан кöра Йошкар-Оласе педучилищыш физкультурым туныктышылан тунемаш каен. Тылеч вара шочмо Кугу Пумарий школыштыжо кок ий физкультурым туныктен. 1960 ийыште А.В. Луначарский лÿмеш Театр искусство кугыжаныш институтышко пурен да вич ий гыч 17 ÿдыр-рвезе дене пырля М.Шкетан лÿмеш Марий кугыжаныш драма театрыш  толын. Тыште тудо илышыж мучко тыршен, лач ÿмыржö гына кÿчыкрак лийын.
Юрий Рязанцевын лÿмжö калык коклашке писын шарлен. «Шöртньö сравоч» (А. Толстой) диплом спектакльыште Папа Карлон рольжо деч вара шке мастарлыкшым шуарен. Кажне рольжо дене артист утыр почылтын да опытым  поген. Эстон драматург А. Кицбергын пьесыж почеш шындыме «Вувер ÿдыр» спектакльыште Маргусын образшым келгын почын. Ты рольым тудын семын иктат модын кертын огыл. Самырык актёрлан «Йомдарыме пиал» (И. Шаркади) постановкысо тÿҥ роль кугу экзамен семын лийын. 1971 ийыште ты спектакльым совет сценыште Венгр пьеса-влак фестивальын жюриже кÿкшын аклен, а СССР-ын Тÿвыра министерствыже актёрлан дипломым кучыктен.
Марий драматург-влакын возымо пьесышт почеш шындалтше спектакльлаште ятыр геройым, тÿрлö планан рольым модын. Суапле пашажым аклен, Ю. Рязанцевым 1979 ийыште «Марий АССР-ын сулло артистше», а 1991 ийыште «Марий АССР-ын калык артистше» чап лÿм дене палемденыт.
Поэт семын тудым «Шогем курым корнывожышто» книгаж дене палена. «Эргымлан кузык», «Овда» спектакльлаште йоҥгалтарышаш муро-шамычлан шомакым возен. Тудын шÿм-чонжо гоч колтымо «Алян мурыжо», «Ава» муро-влак ончычат, кызытат марий еҥлан лишыл улыт.
Шерын лектам почеламут ден поэма корнылажым да чонышкем куштылгылык пура.
«А памаш ала-кушко куржеш да ÿжеш,
Кечыйол дене модын, шыман шыргыжеш,
Ош кудыр йолваж дене ковыран савалталын,
Йыҥгыртен, чарайолын куржеш, тавалталын…»

Сöрал ойсавыртышым сераш, таҥастарымашым кычал муаш уш-акыл, мутвундо поянлык да шÿм-чон моторлык кÿлыт. А Ю. Рязанцевын тидыжат да тудыжат ситышынак лийыныт.
Поэтын возымо тематикыже кумда, шонымашыже келге. Шочмо калык, йылме, арулык, актёрын сомылжо… - икманаш, илышын тÿрлö шöрынжым авалтыме, лирика, йöратымаш шÿлыш шижалтыт.
Юрий Рязанцев ÿмыржö мучко шинчымашыжым нöлтен. Сылнымут пашам театрыштат кумылын шуктен. 1988-1990 ийлаште театрыште сылнымут ден драма ужашым вуйлатен… Творчествыжым шуараш режиссер пашат кугун полшен. М.Шкетан лÿмеш Марий кугыжаныш драма театрыште Ю.Рязанцев «Овда» йомакым (В.Бояринова), «Ушкал йомын огыл» (В.Абукаев) ден «Ургызо Ыкх» (А.Кицберг) комедий-влакым шынден.
1983 ийыште В.Квирикашвилин «Кто сильнее его?» кинокартиныштыже изирак рольым модын. Марий телевизионный спектакльлашкат ушнен: «Йошкар оҥан кайык» (С. Николаев), «Элнет» (С. Чавайн), «Тургым» (Ю. Артамонов). Нине пашалан  - теле-, радиоспектакль серийым ыштымылан да кÿкшö усталыкым ончыктымыжлан – колымекше, 1993 ийыште, артистым И.С.Палантай лÿмеш Кугыжаныш премий дене палемденыт.
Ю. Рязанцевын «Ава шÿм» ик эн виян почеламутшым 11-ше класслан тунемме программыш пуртымо. Марий калыкын тыгай талантан эргыж нерген самырык тукымлан каласкалыманак.

М.Шкетан лÿмеш Марий драма театрын директоржо Юрий Русанов:
- Лÿмлö еҥ-влакым калык шарнен да пален илыже манын, ныл ий ондак Морко районысо Волаксола школ пелен Валентин Колумблан стелым почна. Тиддеч вара чылаже 12 шарнымаш оҥам ямдылен пижыктыме. Артист-влак кокла гыч – Илья Россыгинлан, Анастасия Тихоновалан, Иван Матвеевлан, Иван Никитинлан. А 20 сентябрьыште Юрий Рязанцевын илыме пöртыштыжö (Йошкар-Оласе Чехов уремын 74-ше №-ан пöрт) рушла-марла возыман оҥам вераҥдена.
Юрий Ивановичым мый шкежат паленам. МарГУ-што тунммем годым тудо студент-влак деке коштеш ыле. Почеламутым возымем пален, сандене кузе сераш туныктен, шкенжыным лудын, театр, поэзий, илыш нерген каласкален. Очыни, Юрий Ивановичын чонжо самырык-влак деке шупшын. Философ поэт, талантан актёр. Ойлат: «Талантан айдеме чыла шотыштат талантан». Тиде Юрий Рязанцев нерген каласыме.
Тыгак тудо Марий радион Шöртньö фондыштыжо аралалтше ятыр передачын авторжо. А йÿкшö радио але телеэфирлан келшыше. Тале литератор, журналист, поэт. Арам огыл тудо Марий АССР-ын калык артистше.

РСФСР-ын сулло артисткыже Галина Иванова-Ямаева:
- Юрий Иванович дене ик кундем гыч улына. Тудо мыйым Параньга районысо Кугу Пумарий школышто физкультура дене туныктен. А институтыш пырля тунемаш каенна. Авамже манын: «Юрий Иванович кугурак, тудын мутшым колышт». Сандене изам, ачам семынак Юра Рязанцев деке тÿрлö йодыш дене миенам. Тудыжо «Ме вет ынде студент улына. Юрий Иванович манын ит ойло, Юра ман» йодын. А мыйын тыге каласаш йылмемат ок савырне, вет туныктышем лийын. Идалык наре мемнам ÿдыр-рвезе-влак воштыльыч. Вара эркын-эркын ачалÿм деч посна ойлаш тÿҥальым.
Институтыштак Юра почеламутым возкалаш кумылаҥе. А тылеч вара тудден усталык тема дене ÿчашашат тÿҥална, каргашаш огыл, каҥашаш: икте ик семын шона, весе – вес семын. Ик шонымашыш толаш кÿлмö годым ÿчашымаш шочеш. Сай, поро йолташ лийна. Ешыж денат эре келшенна. Тачат пелашыж дене кылым кучена.
Юра талантан артист семын палдырныш. Тудо моткоч шуко лудын, возкален, поэзийым шуко пален. Юрий Рязанцевым эше психологический артист манаш келша, вет тудо кажне рольжым уш дене шонкален ыштен.

Пелашыже Зоя Ивановна Рязанцева:
- Юра дене Марий паркыште палыме лийынна. Улыжат ик гана тушко лектынам да илыш пÿрымашем вашлийынам. Тунам мый Йошкар-Оласе строительный техникумышто прораблан тунемынам. Мо оҥайже: тудын палыме лияш кумылжо шочынат, йолташыжым колтен. Но техникумым пытарен шуктен омыл, Юралан марлан каенам. Ӱдырна шочын, а вара илышем театр дене кылденам. 1969 ий гыч тыште парикмахерлан пашам ыштем.
Культурный айдеме ыле, шкем кучен моштен. Вигак, тура ойлен, нимом шойыштын кертын огыл.
Почеламутым школышто тунеммыж годым возаш тÿҥалын, а ГИТИС-ыште поэзий тÿняшке шыҥен пурен. Шке возымыжым уло кöргö чонжым пыштен лудын. Эсогыл южгунам мыйым малышым помыжалтен да теве гына шочшо корнылаж дене палдарен. Вара «Ну, кузе?» йодеш ыле. Почеламутшылан акым пуаш чÿчкыдынак логалын. Эре пеленже кÿжгö записной книжкажым коштыктен. Ушышкыжо сылнымут корныла пурат гын, тунамак сераш шинчын. Икымше книгаже савыкталте. Теве кокымшо сборниклан ситыше произведенийже-влакым ош тÿням ужаш полшынем, спонсорым кычалам.
Эн кугу рольлан «Вувер ÿдыр» («Оборотень», А. Кицберг) спектакльыште Маргусым шотлем, тыгак «Бесприданница» (А. Островский) спектакльыште Вожеватовын образшым чоҥымыжо моткочак келша. Тушто чыла действийже: кутырымыжо, ончалмыже, ошкылмыжо… - шке верыштыже лийын, шонем. «Корныеҥ» спектакльыште трактористым модмыжат чонем авалтен ыле. Да мыйым гына огыл. Вет ты пашажым Мосфильм гыч толын онченыт да Юрам кинокартинышке сниматлалташ ÿжыныт. Туштат образым оҥайын чоҥен.
Режиссёр семын тыршымыже, Марий телевиденийлан полшымыжо арам лийын огытыл, шонем. «Тургым», «Элнет» да икымше пионер ÿдыр нерген фильм-влакым сниматлен. Чыла пашаже иктöр каен. Яра жапше йöршын лийын огыл. Тунам вет эше дубляжым ыштеныт. Эрдене шым шагатлан лектын кая да пелйÿдлан веле толын пура ыле. Кок ÿдырна уло: Лариса ден Алёна. Нуно ачаштым пагален, йöратен кушкыныт, но актёр илышым ойырен налын огытыл. Изиракше дене пырля коктын театрыште парикмахер сомылым шуктена.

Чынжымак, Юрий Рязанцевым пагаленыт, йöратеныт да кызытат порын гына шарнат. Йолташыжат шуко лийын. Тудо самырык-влак дене пырля пашам ышташ, нуным чын корнышко виктараш тыршен. Чÿчкыдынак студент-влак дене вашлийын. Тÿвыра аланыште тыршыше еҥым корнеш ужын гын, почеламутшо дене палдарен. Моткоч проста койышан да лÿмлö еҥым шочмо Параньга велныжат порын шарнат. Тусо калык 21  сентябрьыште Юрий Рязанцевым шарнымаш касышке ушна да Кугу Пумарий школ зданийыш шарнымаш оҥам пижыкта. Театрын йоҥгыдо залешыжат ты лÿмлö артистын йÿкшö, сылнымутшо, мурыжо угыч йоҥгалтмым вучена. Театр администраций Юрий Рязанцевым шарнымаш касым декабрьлан палемден.


Лаштыкым Эльвира ЕНДЫЛЕТОВА ямдылен.

«Кугарня», 2010 ий 17 сентябрь
.

 

Афиша

6 декабря /вт/ -
В некотором царстве
Начало в 11.00 
Купить билет   

10 декабря /сб/ -
Премьера
Осал чоялык да йöратымаш / Коварство и любовь
Начало в 16.00
Купить билет  

11 декабря /вс/ -
Лесная сказка
Начало в 11.00 
Купить билет  

17 декабря /сб/ -
Юмынӱдыр / Дочь Бога
Начало в 16.00
Купить билет  

18 декабря /вс/ -
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 14.00 
Купить билет 

25 декабря /вс/ -
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 10.00 - купить билет  
Начало в 14.00 - купить билет

29 декабря /чт/ - 
Новогодний праздничный концерт
Начало в 18.00 
Купить билет 

С Новым 2017 годом!

3 января /вт/ -
Йöратымаш да кöгöрчен-влак / Любовь и голуби
Начало в 16.00
Купить билет 

4 января /cр/ -
Алиса, Анфиса, Аниса
Начало в 16.00
Купить билет 

5 января /чт/ -
Эх, кушто ӱдырым муаш?.. / Женись, сынок, женись
Начало в 16.00
Купить билет

7 января /cб/ -
Поро пошкудо - пел кудо / Люстра
Начало в 16.00
Купить билет 

8 января /вc/ -
Ойырледа? Огына ойырло! / Развод по-марийски
Начало в 15.00
Купить билет 

22 января /вc/ -
Пысман корем / Овраг
Начало в 15.00
Купить билет 

27 января /пт/ - 
Концерт
засл. арт. РФ, нар. арт. РМЭ
Ивана Смирнова

Начало в 18.00 
Купить билет  

31 января /вт/ -
Кресӱдыр /Крестница
Начало в 18.00
Купить билет  

Cпектакли идут с синхронным переводом на русский язык.

Время работы кассы с 11 до 19 час.,
обед - с 14.00 до 15.00
понедельник - выходной.

Заказать билеты можно по тел. 
45-16-04, 78-13-78 (касса),
а также 
89371131952 (Алиса,
89278843375 (Елена).

Виртуальный тур

Задай свой вопрос!

Вы можете задать свой вопрос любому работнику театра, пишите кому, и мы обязательно его зададим.

Нажмите на изображение, чтобы его изменить

Юбилейные даты


20 октября - 90 лет
засл. арт. МАССР
(1926-1982) 
 
13 ноября - 85 лет
нар. арт. МАССР
(1931-2007) 




Если у Вас есть вопросы или предложения по поводу работы сайта, можете написать администратору: web@shketan.ru
MariRussian (CIS)English (United Kingdom)