«Мемнам Юл огеш ойыро, мемнам тудо уша»

Тыге ойлат Марий ден Чуваш театр пашаеҥ-влак
Кечывал деч ончыч, латик шагат эрталтен, М.Шкетан лӱмеш театрын “Газельышкыже” корныш тарванышаш чыла еҥ погынен шуо. Нунын коклаште директорын  зритель шотышто аламаштышыже, актер-влак, нуным сценыш лукташ ямдылыше икмыняр пашаеҥ улыт. Да мый, журналист. Репертуарыште ончылгоч палемдыме кечын, 7 апрельыште, Чуваш академический драма театрын сценыштыже М.Шкетан лӱмеш Марий национальный театрын артистше-влак "Вучо,- мане,- пӧртылам" спектакльым модын ончыктышаш улыт. Реквизит дене кок машина эрденак каен.
Йошкар-Ола - Чебоксар корно таче кужу огыл, мутланен кайымаште шагатат пел жапым шижын шукташат ыш лий. Чуваш театрын кудывечыштыже пошкудо-влак дене пырля шкенан-влакак вашлийыч.
- Машина гыч ида лек, - омса деке лишеме Роман Алексеев. - Эн ончычак Корчаковын шӱгар ӱмбакыже миен толына. Тыште сцена мемнан гайракак,- манын, туштак актер-влаклан шижтарен, лыпландарен шуктыш.
- Ме реквизитым вераҥден пытарышна, модаш тӱҥал кертыда,- мыскаралана Андрей Бусыгин. Тудо ты гана ок мод, сценым ямдылыше семын толын.
Мемнан деке чуваш актер-влак ушнышт, да уэш корныш тарванышна.
Чебоксар ола гыч лекме годым корно воктене икмыняр шӱгарла кодеш. Мо ойыртемалтеш: иктыштыжат пушеҥге але одарланен кушшо вондер уке. Ик-кок вере гына изирак пӱнчым шекланышым. Теве ик шӱгарла капка ончылан чарнен шогална. Йырваш эше лум кия гынат, шӱгар-влак радам кокласе асфальт корно почылтшо. Николай Иванович Корчаковым тойымо радам - эн пытартыш. Тудын уке лиймыжлан 6 апрельыште лач идалык темын улмаш. Тиде радам лӱмлӧ еҥ-влакым тойымо аллей маналтеш, палдарышт мыланна чуваш йолташна-влак.
Марий актер-влаклан Чуваш Республикын калык артистше Н.Корчаковын лӱмжӧ пеш шерге. Тудо Марий театрыште режиссер семын ятыр спектакльым шынден. Артист-влак, памятник воктен пеледышым пыштен, тудын дене кузе пашам ыштымым, шкенжын могай улмыж нерген шарналтен ойлат.
- Мый тӱҥалтыште шкемым Салика, Маюк гай рольым ыштыше семын веле ужынам,- манеш  Светлана Строганова. - А Николай Иванович "Кум кечылан у кува" да "Алиса, Аниса, Анфиса" спектакльлаште комедийный актриса семын почо.
Теве актер режиссер дене мыняр кылдалтын. Кузе кокымшыжо ужын мошта, почын мошта, туге актер вияҥеш.
Шӱгар ӱмбач  пӧртылмек,  актер-влак сценыште репетицийым тӱҥальыч. Режиссер Роман Алексеев дене пырля тышке  йӱк режиссержо, тул дене, реквизит дене пашам ыштышыже - чыланат ушнат. Вет у верыште кушто мо кузе ышталтмым радамлен келыштарыман.
Мый театрым йыр ончен савырнаш лийым. Тудо мемнан деч ойыртемалтеш. Сцена кугыт шот дене тугайракак гын, зал йӧршеш вес тӱрлӧ. Мый тыште пӱкен-влак чаплырак улыт манын гына изиш кӧранышым. А теве фойе ятырлан кугу. Тудо кок пачашыштат калыклан утларак йӧнанла чучо.
Кас вич шагат эрталтенрак коктын-кумытын ончаш толшо-влак кояш тӱҥальыч. А теве кокымшо пачашыш тошкалтыш дене ӱдырамаш-влак кӱзат. Чу, марла ойлатыс. Мый содор нунын  деке лишемым.
-  Сидельниково, вес семынже, Олыкъял гыч улына,- ойлат нуно. Марий Эл гычак улыт улмаш. - Мемнам тышеч автобус дене налаш миеныт. Латкокытын толынна.
Залыш верланыше калыкым ончалмеке, я ик вере, я вес вере марла мутланен шинчыше тӱшкам шекланышым. Адакше кусарыме аппаратым налдымат марла умылымо нерген палдара. Теве адак марий-влак деке лишемам. Григорий Иванович деч Галина Никифоровна Исаковмыт Курык марий районышто шочын кушкыныт. 1979 ий годсек Чебоксарыште илат. Пӧръеҥ - трактор заводышто программист, а пелашыже - кызыт сулен налме канышыште. Жапыштыже президент администрацийыште ыштен.
- Ондак мылам курык марий муро, куштымаш эн сайла чучын,- ойла Григорий Иванович. - А кызыт олык марий мурым колыштын, чонем кана. Вигак Йошкар-Олаште тунемме, марий паркыш коштмо жап шарналтеш. Марий театрын толмыжым радио дене колмеке, нигузеат мӧҥгыштӧ шинчен шына турко.
Ныжыл семан "йыҥгыр" йӱк, залыш пураш шижтарен, икмыняр гана йоҥгалте, калык веран-верыш шинче. А сценыш Чуваш театрын художественный вуйлатышыже, СССР-ын калык артистше (эше шуко чап лӱмжӧ уло) В.Н.Яковлев ден Марий театрын тӱҥ режиссержо Р.Ю.Алексеев лектыт. 
- Мемнам, кок республикын театржым, искусствысо келшымаш кӱвар уша,- саламлалтмек палемдыш Валерий Николаевич. - Да тиде кӱвар эше Чебоксар ГЭС-ым чоҥымо деч ончычак ышталтын.
Вара тудо 1975 ийыште икымше гана Йошкар-Олашке  мийымышт нерген каласкалыш. Тиде 11-13 мартыште лийын. Кок театр икте-весын сценыште спектакльым ончыкташ кутырен келшымек, чуваш-влак корныш тарваненыт. Марпосадыш шумеш машина дене каеныт, вара Юл гоч йолын вончаш тарваненыт. Шошо ий ӱмбалне лӱдыкшыс. Кидыш кугу тоям налын, ончылнышт ийым шуркален-терген ошкылыныт. А эрлашынже вес группа Ан-24 самолет дене Йошкар-Олаш чоҥештен.
- Тиде кок театрын актержо-влакланат кугу пайрем гай лийын. Тунам ме "Кай, кай Йыванлан" да "Солдатская вдова" спектакльым модынна. А актер, режиссер-влак коклаште келшымаш пеҥгыдемын. Ончышо-влакат пошкудо-влакын пашаштым эре шокшын вашлийыныт.
Шарналтеш, чуваш театр гыч мемнан актер-влакым лӱмгече пайремышт денат саламлаш чӱчкыдын толыт ыле. А чуваш драматург А.Чебановын пьесыж почеш шындыме "Проска кока ӱдыржым марлан пуа" спектакль марий сценыште могай сӧралын шындалтын.
М.Шкетан лӱмеш национальный театрын тӱҥ режиссержо, Марий Элын сулло артистше Р.Ю.Алексеев вашеш мутышто  ончычсо йӱлам умбакыже шуйымо шотышто чуваш-влакын ойым угыч лукмыштлан да тидым илышыш пурташ тӱҥалмылан таум ыштен палемдыш:
- Ме тендан деке уло кумылын толынна. Шокшын вашлиймыланда кӧра мӧҥгыштӧ улмо гаяк веле чучеш. Тау тидлан тыланда.
Да пӧлекым кучыктыш.
"Вучо,- мане,- пӧртылам" спектакль марий сценыште гаяк ик шӱлыш дене ончалте. Кугу Отечественный сарлан пӧлеклалтше тиде паша кажным  шарнымашке пӧртылта.  Южгунам тугай тат лийын кая: сценыштат шып, залат, шӱлалташ тоштде, умбакыже мо лиеш манын вуча. Манмыла, карме чоҥештыме шокта. А спектакль пытымеке, калык артист-влакым кужу жап сцена гыч ыш колто, кынел шогалын, совым рӱж кырыш, браво манын кычкырыш.
- Тендан модмыда чоныш моткоч келгын шыҥыш,-  палемдыш  Чуваш Республикын культура министрже Р.М.Лизакова актер-влак дене спектакль деч вара вашлиймеке. - Те мыйым Гуркинын ты произведенийже денат палдарышда да материалым моткоч чаплын почын пуышда. Коллективда, самырык актер-влак уста улыт. Умбакыжат сай лектышым, умылышо ончышым тыланем.
Каласаш кӱлеш, тиде спектакльыште модшо шым актерге Щепкин лӱмеш театр училищым пырля тунем пытареныт. Нуно ик педагог дене тунемыныт, ик школым эртеныт, санденат, очыни, икте-весым шижын, умылен модыт. Нуным лӱмышт денак каласена: Марий Элын сулло артистше-влак Светлана Строганова ден Алина Егошина, артист-влак Светлана Сандакова, Алена Мочалова, Сергей Данилов, Александр Бирюков да Эдуард Яковлев. Тидымат палемдыман, Чуваш театрыште модшо самырык актер-влак нунын нылымше курсышто улмышт годым ты училищышкак пуреныт. Сандене икте-весыштым палат. Санденат вашлиймаш моткоч шокшо ыле.  Москва нуным палымым ыштен веле огыл, эше лишемден.  Адакше ты кок студийын педагогшат икте лийын.
- Мый тендам, тыгай самырык-влакым,  ончем да ӧрам: сценыште лачшымак шкендан героиньыдан ийготан ӱдырамашын илышыж дене иленда,-  РФ-н заслуженный артисткыже Л.В.Федорова эн ончычак Светлана Строгановам ончалын палемдыш. - Санька кокымшо кыдежыште подылшырак лектеш. Но тидлан от вурсо, тудо илышыште моткоч шуко  чытен лектын. Актриса тидым почын ончыктен кертын. Тыят, тыят, - кугу опытан актриса вара Сандаковам, Мочаловам ончыкта.- Коеш, театрыште кугурак тукымлан ӱшанле алмаштыш кушкеш.
- Мемнам Юл ончыкыжат ушаш тӱҥалеш манын ӱшанена, - ешарен РФ-н калык артисткыже Н.М.Яковлева. - А эше Марий чодыран модыжо, пӧчыжшӧ.
- А эше ош поҥгыжо,- ешарен пӧръеҥ коллегыже.
Ончыч Марий ден чуваш актер-влак утларак лишыл палымышт дене мутланаш вашкышт гын, варажым чылан иктыш ушнышт. Оза-влак мурен-куштымо мастарлыкышт дене палдарышт. Уна-влакат вараш ышт код. Ойырлымо тат кужун шуйныш. Ну, нигузе оза-влак унаштым колтен огыт керт. Теве тыгай  вашлиймаште келшымаш кыл пеҥгыдемеш. Тудо уэш 21 апрельыште лиеш. Чуваш театр Марий Элыш толеш. Мыланна А.Волковын пьесыж почеш шындыме "Оръеҥ мелна" спектакльым ончаш темла.
А 5 майыште Марий театр Шупашкарыш "Дорогами войны" руш программа дене кая.

Светлана БЕЛКОВА. 

"Марий Эл", 2011 ий 12 апрель

 

Афиша

10 декабря /сб/ -
Премьера
Осал чоялык да йöратымаш / Коварство и любовь
Начало в 16.00
Купить билет  

11 декабря /вс/ -
Лесная сказка
Начало в 11.00 
Купить билет  

17 декабря /сб/ -
Юмынӱдыр / Дочь Бога
Начало в 16.00
Купить билет  

18 декабря /вс/ -
Хоровод вокруг ёлки
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 14.00 
Купить билет 

25 декабря /вс/ -
Хоровод вокруг ёлки
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 10.00 - купить билет  
Начало в 14.00 - купить билет
Начало в 17.00 - купить билет 

29 декабря /чт/ - 
Новогодний праздничный концерт
Начало в 18.00 
Купить билет 

С Новым 2017 годом!

3 января /вт/ -
Йöратымаш да кöгöрчен-влак / Любовь и голуби
Начало в 16.00
Купить билет 

4 января /cр/ -
Алиса, Анфиса, Аниса
Начало в 16.00
Купить билет 

5 января /чт/ -
Эх, кушто ӱдырым муаш?.. / Женись, сынок, женись
Начало в 16.00
Купить билет

6 января /пт/ -
Марийская ёлка
Чоя рывыж
Начало в 10.00
Билеты в кассе театра 

7 января /cб/ -
Хоровод вокруг ёлки
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 10.00 
Купить билет 

Поро пошкудо - пел кудо / Люстра
Начало в 16.00
Купить билет 

8 января /вc/ -
Хоровод вокруг ёлки
Большое сердце маленького Хрю
Начало в 10.00 
Купить билет 

Ойырледа? Огына ойырло! / Развод по-марийски
Начало в 15.00
Купить билет 

22 января /вc/ -
Пысман корем / Овраг
Начало в 15.00
Купить билет 

27 января /пт/ - 
Концерт
засл. арт. РФ, нар. арт. РМЭ
Ивана Смирнова

Начало в 18.00 
Купить билет  

31 января /вт/ -
Кресӱдыр /Крестница
Начало в 18.00
Купить билет  

Cпектакли идут с синхронным переводом на русский язык.

Время работы кассы с 11 до 19 час.,
обед - с 14.00 до 15.00
понедельник - выходной.

Заказать билеты можно по тел. 
45-16-04, 78-13-78 (касса),
а также 
89371131952 (Алиса,
89278843375 (Елена).

Виртуальный тур

Задай свой вопрос!

Вы можете задать свой вопрос любому работнику театра, пишите кому, и мы обязательно его зададим.

Нажмите на изображение, чтобы его изменить

Юбилейные даты


20 октября - 90 лет
засл. арт. МАССР
(1926-1982) 
 
13 ноября - 85 лет
нар. арт. МАССР
(1931-2007) 




Если у Вас есть вопросы или предложения по поводу работы сайта, можете написать администратору: web@shketan.ru
MariRussian (CIS)English (United Kingdom)