Пектеев Василий Александрович

ПЕКТЕЕВ ВАСИЛИЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ,
Марий Эл искусствын сулло деятельже  (1995),
Марий Элын Кугыжаныш премийын лауреатше  (1997),
Йыван Кырла лÿ
меш театр премийын лауреатше  (1997).
1987—2002 ийлаште - М.Шкетан лÿмеш
Марий кугыжаныш театрын художественный вуйлатышыже.

 

Театр ваш-ваш умылымаш гыч тÿҥалеш

М. Шкетан лÿмеш Марий государственный театрын режиссержо В.А. Пектеевын лÿмжö театральный искусствышто у огыл: тудо икмыняр спектакльым шынден. Шукерте огыл тудо Москвасе Моссовет лÿмеш театрыште режиссерский стажировкым эртен.
Тиде кечылаште тудын эше ик пашаже – руш совет писатель  Б. Васильевын «А зори здесь тихие» повестьше почеш шындыме «Ӱжара нöлтмö годым» спектакль – сценышке лекте.
«Марий коммунын» йодмыж почеш В. Регеж-Горохов В.А. Пектеев дене режиссерын кычалме корныж да тдын пытартыш пашаж нерген мутланен.


- Василий Александрович, эн ончыч ала шке илыш корныда нерген кÿчыкын каласен пуэда ыле?
— Морко кундемыште, Октябрьский поселко деч тораштак огыл, Уилем лÿман изи гына мотор ял уло. Тудо чодыра лоҥгаште верланен. Мый тиде ялыште шочынам, тыштак кушкынам. Вара Йошкар-Олашке тольым. Шкетан лÿмеш Марий театрыште сценын пашазыжлан ыштышым, Н.К. Крупская лумеш Марий педагогический институтыш тунемаш пурышым, но кокымшо курс деч вара Ленинградыш, Театр да музыка да кинематографий государственный институтыш, режиссерлан тунемаш кайышым. Тушто вич ий тунеммек, угыч Йошкар-Олаш пöртыльым, Марий театрыште пашам ышташ тÿҥальым.
— Тиде тендан илышдан эн тÿҥ йыжыҥже-влак гына улыт. Ме тушечын художник-Пектеевын, режиссер-Пектеевын шочмыж нерген нимомат пален огына керт, сандене тыгай йодыш: кунамрак те чондан мурымыжым, калыклан пашам ышташ шонымыжым, искусство дек шÿмаҥмыдам шижында?
— Тиде, очыни, Октябрьский поселкысо кыдалаш школышто тунеммем годымак лийын. Тунамак эре артист лияш шонен коштам ыле, сандене шкемым артист семынат кучаш тöченам, докан: уке гын, молан мыйым йолташем-влак эре «артист» манын мыскарам ыштат ыле. Изишыже амалжат лийын: хорышто мураш пеш йöратем ыле, драмкружокыш кошташат йöратенам. Артист лияш шонымашак мыйым театрыш кондыш. «Кеч пашазе лиям, но артист-влак дек лишкырак»,— шонышым.
Пашам ыштыме годым, артист да режиссер-влакын тыршымыштым ончен, иктым раш умылышым: школышто налме шинчымашем чÿдö, тиде пого дене илышыште ончыко от кай, нимогай поро ошкылым от ыште, сандене мыят Марий пединститутыш тунемаш пурышым, утларак театр паша деке шÿмаҥым, шкеат школлаште, практика годым, спектакльым шындаш тöчышым.
Конешне, режиссерлан тунемаш кайымаштем театрын тÿҥежиссержо Сарра Степановна Кириллова дене вашлиймаш полшен. Тудо мылам пашаж нерген, поро шонымаш дене илымыж нерген, шке туныктышыжо-влак нерген пеш шуко сöралын каласкалыш, да мыйын йоча годсо шонен илымем гыч ылыже, у сыным нале. Каласаш кÿлеш: мыят Ленинградыште тудын туныктышыж денак – профессор Мар Владимирович Сулимов дене – режиссер пашалан тунемым.
— Театр илышын кугу реформаторжо Константин Сергеевич Станиславский «Театр вургем сакыме ишке гыч тÿҥалеш» манын. Те тиде ой дене келшеда але вес семын шонеда?
— Тиде ойжо дене Константин Сергеевич, очыни, театрыште нимо кÿлдымаш уке маннеже улмаш. Чынак огыл мо? Мутлан, лекрама шотышто администраций пашам изиш луштара гын, тидыже театрын пашаштыже вигак тÿжвак лектеш. Да тыге чыла вере. Мый гын театр, поснак тачысе, артист ден режиссер коклаште ваш умылымаш гыч тÿҥалеш манын шонем. Режиссер арист-влакым умыла гын, ннын ойгышт да куанышт дене ила гын, да, мöҥгешла, артист-влак, режиссерын каҥашыжым колыштын, тудын шонымыжым шукташ тыршат гын, театрыште пага койынак ушна. Тыгай годым театрыште, чынжымак, творчество шÿлыш озаланаш тÿҥалеш.
Эше иктым ешарынем. Эстон режиссер Каарел Ирд манын: талант – ик еҥын огыл, талант – пÿтынь калыкын поянлыкше. Сандене тудым калыклан пуыман, тудын уш-акылжым, шонымыжым волгалтарымашке виктарыман. Тыгай годым гына – кöлан да кузе пашам ышташ кÿлмым умылымеке гына – ме сай, сеҥымашке шуын кертына, да пашана куаным конда.
— Мый  тиде ойда дене тÿрыснек келшем: сценыш лекмеке, калык дене йÿштö шинча дене, малыше шÿм дене кутыраш сулык, чынжымак йÿлаш, йÿлаш кÿлеш. Мутланымаш гыч пале: зрителят йÿлышö шÿман артистым, режиссерым йöрата. Тендан шонымаште, артист могайрак лийшаш?
— Эн ондак, артист кÿкшö профессиональный сынан да тачысе кечым шижын моштышо лийшаш. Вес семынрак каласаш гын, тудо жапын тургымжо дене илышаш да тидлан келшышын пашам ыштышаш, шкенжым чон моторлык дене эреак пойдарен шогышаш. Станиславский артистым мзыкальный инструмент дене таҥастарен. Чынжымак, мутлан, пианино пужла гын, тудын дене сай произведенийым сайын шоктен кертат мо?
— А режиссер шотышто кузе шонда?
— Мый кумылаҥден, пашаште ылыжтен моштышо режиссерым йöратем. Режиссер артист ешын вийжым ик кугу йогыныш виктарен шогышаш, тдын пашажым моштен вуйлатышаш.
— Марий театрна нерген пытартыш жапыште тÿрлö ой коштеш: икте мокта, весе шылталенат налеш. Тидыже тыгак лийшаш: кажнылан от келыштаре, кажнын шке умылымашыже, шке шÿм-чонжо, манмыла, парня ден парнят икгай уке... Марий театр нерген режиссер семын Тендан шонымыдам палаш уто огыл ыле...
— Каласаш кÿлеш, мый шкенан театрна дене ынде лучко ий лиеш, пеҥгыде кылым кучем. Мый тудым йöратенам, йöратем да эреак йöраташ тÿҥалам. Тудын шке сынже, шке йÿкшö уло, а тидыже моткочак кÿлешан. Но ме – театр пашаеҥ-влакат, зритель-влакат, вйлтыше-влакат – тидым кÿлеш семын аклен она мошто. Пытартыш ийлаште театр пеш йöсын илыш да тачат тугак ила: штатнат тичмаш огыл ыле, пьеса-влакат чÿдырак ыльыч – чыла тидыже театрын пашаштыже пале кышам кодыш, калыкынат шÿмжö изишак мемнан деч йÿкшыш.
Ме кызыт талукышто ныл-вич спектакльым луктына, а лиеш ыле кандашымат, луымат лукташ. Шуко театр лач тыгак ила да пашам ышта. А тыге илаш кызыт мемнанат творческий вийна ситышын: йол ÿмбалне пеҥгыдын шогышо артист-влакнат улыт, самырык вият ешаралтын. Теве вашке Москва гыч Олег Иркабаев режиссер лийын толеш. Драматургийнат ÿшаным пуа: пытартыш жапыште самырык-влак поснак чот возаш тÿҥалыныт, илен-толын, нуно мемнан ÿшанна лийшаш улыт. Таче чылаланна икте кÿлеш: театрым йöратымаш, уло чоным, вийым пуэн йöратымаш!
— Василий Александрович, Те марий театрыште ятыр спектакльым шынденда. Нунын коклаште, мутлан, «Чодыра мÿй» (авторжо Миклай Рыбаков), «Тулар ден тулаче» (Николай Арбан), «Ачийжат-авийжат» (Майоров-Шкетан), «Оласе койдарчык» (Александр Вампилов), «Чон ÿжеш йöраташ»(Иван Шамякин), «А шÿм алят шарна» (Николай Анкилов) да молат. Теве шукерте огыл Борис Васильевын «А зори здесь тихие» повестьше почеш шындыме «Ӱжара нöлтмö годым» спектакль илышым ужо. Шкеат пеш сайын паледа: тиде повесть почеш тыгаяк лÿман художественный фильм шындалтын, Москваште Таганкысе драматический театр тыгаяк спектакльже дене элна мучко чапланыш. Икманаш, тиде драматический материал таче кажне гаяк еҥлан сайын палыме, ончышо да лудшо миллионло еҥын чонжым савырен. Сандене йодышем тыгайрак лиеш: тиде произведенийым Марий театрын репертуарышкыже пурташ мо тендам кумылаҥден? Тачысе зрительлан мом тиде пашада дене каласынеда?
— Тиде повесть, возалтмекыже, вигак мыйын шÿмышкем шыҥыш, чонемым пудыратыш. Тунам мый эше педагогический институтышто тунемам ыле. Тунамак ала-кузе «Эх, тиде повесть почеш иктаж гана спектакльым шындышаш ыле» манын шоналтышым! Тиде шонымаш ÿмаште, самырык артист-влакын театрыш толмекышт, угыч ылыже. Тений тиде шонымем шукташ йöн лие.
Чынжымак, молан таче тиде спектакль мыланна тынар кÿлеш лийын? Эн ондак, шке поро шонымашыж дене: илаш гына тÿҥалше самырык еҥ-влак, илышым чыла могырым ужде-палыде, лишыл еҥыштым йöратен шуктыде, калык верч, эл верч, тыныс верч вуйыштым пыштеныт. Нине самырык кокла гыч иктыжат шкеж нерген шонен огыл.
Адакше повестьысе герой-влак, мыйын шонымаште, шке илыш умылымашышт  дене, чон моторлыкышт дене мыланна, лишыл лыт. Действий чодыра лоҥгаште эрта. Меат чодыралан поян кундемыште шочын-кушкынна. Нунын илыш умылымашышт мыланна моткоч лишыл. Ну, кузе тыгай мотор еҥ-влак нерген таче сцена гоч от каласкале? Таче, кунам элна у шÿлыш дене ила, кунам ме, мом шылташ, илышым куштылгынрак ончаш тÿҥалынна!
Тиде спектакльым театрнан репертуарышкыже налаш эше вес амалат ыле. Кодшо сарыште марий кундем шкенжын втле тÿжем ÿдыржö ден эргыжым йомдарен. Ннын коклаште ачамын кугурак изажат сареш увер деч посна йомын. Кузе мый тудым изием годым мöҥгö вученам! Ом шылте, тачат тиде вучымо ÿшан кöргыштем йомын огыл. Сандене, тиде спектакль дене мый ончышо йолташлан «тенданат лишыл еҥда, родо-тукымда нине самырык ÿдыр-влак семынак сарен колен кертыныт» маннем. Сар моткоч шучко. Сар ваштареш тудын ылыжмыж деч ончычак кучедалаш кÿлеш!
— Спектакльнам ончаш толшо-влак мемнан пашанам кумдан палыме кинофильм дене, вес олалаште ужмо спектакльла дене таҥастараш тÿҥалыт. Те тидын деч огыда лÿд?
— Молан лÿдаш? Ме нунын дене ÿчашаш шонымаш уке.
— Ме тендан деч сайынрак шындена манын ынена ойло. Ме повестьын тÿҥ шонымашыжым шке семын луднена да шке семын калыклан каласкалынена. Мыйын шонымаште, мыняр шукырак театр тиде але вес пьесым шында, тунар гына ончышо еҥлан сайрак, тудо шканже кажне театр деч мо-гынат уым налеш.
— Василий Александрович, мый ала Тендан шонымыдам почын кертше йодышым шым пу, ала тендан лудшо еҥлан каласышаш иктаж-могай кугу шонымашда уло? Тиде мутланымаш дене пайдаланен, мом эше каласеда?
— Мыйын таче иктылан кумылем волен коштеш: ала-кузе ме, марий-влак, шке историйнам, шкенан ожнысо культурынам эше шагал палена. А южгунамже нуным утларак пален налаш тыршыме койышыма огына ончыкто. Историйым да культурым палыме шотышто шинчымашнам пойдарашак кÿлеш ыле. Вет историйым, культурым сайын палымаш шке калыкым пагалымашым шочыкта. Калыкшат тыгай еҥым шокшын вашлиеш.
Але теве шочмо йылме дек отношенийым налаш. Öрыктара тудо мемнам: йоча садлаште, школлаште шочмо мутын вийжым пален налаш тыршыме кумыл уке. Марла кутыраш вожылына да южгунамже кÿлеш семын ойленат огына мошто. Тыгай койыш ялыш шуын. Кушто-кушто... Туштыжо марла каласыме яндар ой йоҥгалтшаш ыле.
Чыла тиде ситыдымашым шолыш шогышо илышна гыч кÿчык жапыште кораҥдаш манын, мыланна творческий интеллигенцийын представительже-влаклан, але пеш шуко тыршаш перна. Ме, артист-влак, театрын юзо вийже полшымо дене шемерым чын воспитатлымаште кугун полшен кертына. 
 

"Марий коммуна". 1986 ий 25 ноябрь

 

Афише

22 мартыште /вр/ -Премьера
Осал чоялык да йöратымаш /12+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш 

24 мартыште /кг/ -
"Йошкар-Ола театральная" фестиваль жапыште
Премьера
Эргымлан кузык /12+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш 

25 мартыште /шм/ -
"Йошкар-Ола театральная" фестиваль жапыште
Курыкмарий театр
Оръеҥ мелна /12+/
15.00 шагатлан
Билетым кассыште налман

26 мартыште /рш/ -
В некотором царстве /6+/
11.00 шагатлан
Билетым налаш  

26 мартыште /рш/ -
Марий эстрадын шӱдыржö-влак  /12+/
Концерт
15.00 шагатлан
Билетым налаш 

28 мартыште /кг/ -
Изи залыште
Премьера
Цилиндр /16+/
18.00 шагатлан
Билетым кассыште налман 

30 мартыште /из/ -
Айдеме йöратымаш /18+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш   

2 апрельыште /рш/ -
Ойырледа? Огына ойырло! /16+/
15.00 шагатлан
Билетым налаш 

4 апрельыште /кш/ -
Салика /12+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш 

6 апрельыште /из/ -
Йöратымаш да кöгöрчен-влак /12+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш 

9 апрельыште /рш/ -
Сöсна поминка /16+/
15.00 шагатлан 
Билетым налаш 

11 апрельыште /кш/ -
К.В.Иванов лӱмеш Чуваш кугыжаныш академический драма театр
Красная шапочка и инопланетяне /6+/
10.00 шагатлан    

12 апрельыште/вр/ -
Изи залыште
Премьера
Цилиндр /16+/
18.00 шагатлан
Билетым кассыште налман

21 апрельыште /кг/ -
Премьера
Тулар ден тулаче /12+/
18.00 шагатлан
Билетым налаш 

23 апрельыште /рш/ -
97-ше театр тургымым петырымаш
Премьера
Тулар ден тулаче /12+/
15.00 шагатлан
Билетым налаш 

Театр касса 11.00 гыч 19.00 шаг. марте пашам ышта,

14.00 гыч 15.00 шаг. марте - кечывал каныш,
шочмын - каныш кече. 

Билетым  78-13-78 (касса)
телефон дене бронироватлаш лиеш.

Виртуальный тур

Задай свой вопрос!

Click on the image to change it

Тенийлан лӱмгече


23 мартыште
Марий АССР-ын сулло арт.,
РСФСР-ын сулло арт.
(1927-2014) -
90 ий  
 
23 апрельыште
МАССР искусствын сулло деятельже,
Марий Элын калык арт.
(1932-2009) -
85 ий 

 
 




Если у Вас есть вопросы или предложения по поводу работы сайта, можете написать администратору: web@shketan.ru
MariRussian (CIS)English (United Kingdom)